Βιταμίνη D: H υψηλή ημερήσια πρόσληψη συνδέεται με καλύτερη εγκεφαλική λειτουργία

Μια νέα μελέτη εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στη λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνη D και τη γνωστική λειτουργία σε μια ιδιαίτερα ευάλωτη ομάδα ανθρώπων: άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή και ταυτόχρονα προβλήματα ύπνου. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι ανέφεραν καθημερινή λήψη 5.000 IU ή περισσότερων βιταμίνης D είχαν καλύτερες επιδόσεις σε ένα τεστ που αξιολογεί συνολικά τη γνωστική λειτουργία.

Μια ομάδα με αυξημένο κίνδυνο γνωστικής επιδείνωσης

Η ήπια γνωστική διαταραχή, γνωστή ως MCI, περιγράφει μια κατάσταση στην οποία οι δυσκολίες στη μνήμη ή σε άλλες νοητικές λειτουργίες είναι μεγαλύτερες από αυτές που αναμένονται για την ηλικία, χωρίς όμως να έχουν φτάσει στο επίπεδο της άνοιας. Για αρκετούς ανθρώπους μπορεί να αποτελεί ένα ενδιάμεσο στάδιο ανάμεσα στη φυσιολογική γήρανση και την άνοια.

Ο ύπνος αποτελεί έναν ακόμη σημαντικό παράγοντα. Προβλήματα στον ύπνο είναι πολύ συχνά μεταξύ των ανθρώπων με MCI και προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει τις διαταραχές ύπνου με χειρότερη γνωστική λειτουργία. Οι δύο καταστάσεις φαίνεται μάλιστα να επηρεάζουν η μία την άλλη, ενώ έχουν προταθεί διάφοροι πιθανοί μηχανισμοί, όπως η φλεγμονή στον εγκέφαλο και η συσσώρευση της β-αμυλοειδούς πρωτεΐνης.

Η βιταμίνη D έχει επίσης βρεθεί στο επίκεντρο της έρευνας. Χαμηλά επίπεδα της βιταμίνης έχουν συσχετιστεί σε προηγούμενες μελέτες με μεγαλύτερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να σχετίζονται και με την ποιότητα του ύπνου. Ωστόσο, τα αποτελέσματα των μέχρι σήμερα ερευνών δεν είναι ομόφωνα και δεν είναι ξεκάθαρο αν τα συμπληρώματα βιταμίνης D μπορούν πραγματικά να προσφέρουν όφελος στη γνωστική λειτουργία.

Πώς έγινε η έρευνα

Η νέα μελέτη ήταν διερευνητική και περιλάμβανε 54 ανθρώπους με διαγνωσμένη ή πιθανή ήπια γνωστική διαταραχή, οι οποίοι είχαν επίσης προβλήματα ύπνου. Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν περίπου 67 έτη, ενώ περίπου το 46% ήταν άνδρες.

Οι ερευνητές αξιολόγησαν τη γνωστική λειτουργία με το Montreal Cognitive Assessment, ένα τεστ που εξετάζει συνολικά λειτουργίες όπως η μνήμη, η προσοχή, η συγκέντρωση και άλλες νοητικές δεξιότητες. Για να διαπιστωθεί αν κάποιος είχε προβλήματα ύπνου, χρησιμοποιήθηκαν δύο καθιερωμένα ερωτηματολόγια, ένα για την ποιότητα του ύπνου και ένα για την υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Οι συμμετέχοντες δήλωσαν επίσης αν έπαιρναν συμπληρώματα βιταμίνης D και σε ποια ημερήσια ποσότητα. Στη συνέχεια οι ερευνητές συνέκριναν τις επιδόσεις τους στο γνωστικό τεστ, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία, το φύλο, το σωματικό βάρος, το είδος της βιταμίνης D και το επίπεδο εκπαίδευσης. Επίσης, σχεδόν όλοι ταξινομήθηκαν ως άτομα με κακή ποιότητα ύπνου, ενώ περίπου τέσσερις στους δέκα πληρούσαν τα κριτήρια τόσο για κακή ποιότητα ύπνου όσο και για αυξημένη υπνηλία.

Το όφελος φάνηκε μόνο στις υψηλές δόσεις

Το πιο ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι η καθημερινή λήψη τουλάχιστον 5.000 IU βιταμίνης D συνδεόταν με καλύτερη συνολική επίδοση στο γνωστικό τεστ. Η σχέση παρέμεινε όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη τους άλλους παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα.

Αντίθετα, οι χαμηλότερες ποσότητες βιταμίνης D δεν εμφάνισαν σημαντική σχέση με τη συνολική γνωστική επίδοση. Επίσης, δεν βρέθηκε σημαντική διαφορά ανάμεσα σε όσους λάμβαναν βιταμίνη D3 και σε εκείνους που λάμβαναν D2.

Η εκπαίδευση συνδέθηκε επίσης με καλύτερες επιδόσεις στο γνωστικό τεστ. Ένα ακόμη εύρημα ήταν ότι οι συμμετέχοντες που ήταν υπέρβαροι εμφάνισαν υψηλότερες βαθμολογίες, αν και αυτό δεν αποτελεί το βασικό εύρημα της μελέτης.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η μελέτη είναι η πρώτη, σύμφωνα με τους ίδιους, που εξετάζει ειδικά τη σχέση ανάμεσα στην ημερήσια δόση βιταμίνης D και τη συνολική γνωστική λειτουργία σε ανθρώπους που έχουν ταυτόχρονα ήπια γνωστική διαταραχή και προβλήματα ύπνου.

Δεν σημαίνει ότι πρέπει να παίρνουμε 5.000 IU

Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η λήψη 5.000 IU βιταμίνης D την ημέρα βελτιώνει τη μνήμη ούτε ότι μια τέτοια δόση πρέπει να λαμβάνεται από ανθρώπους με γνωστικές δυσκολίες. Μάλιστα, οι 5.000 IU είναι υψηλότερη ποσότητα από το ανώτατο ανεκτό ημερήσιο επίπεδο των 4.000 IU που αναφέρεται στις οδηγίες για τους ενήλικες. Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη είναι πολύ χαμηλότερη, περίπου 600 IU για τους ενήλικες ηλικίας 50 έως 70 ετών και 800 IU για τους άνω των 70. Η υπερβολική πρόσληψη βιταμίνης D μπορεί να προκαλέσει τοξικότητα και, επομένως, τα ευρήματα της μελέτης δεν πρέπει να ερμηνευθούν ως σύσταση για λήψη μεγάλων δόσεων συμπληρωμάτων.

Τα αποτελέσματα της μελέτης χαρακτηρίζονται προκαταρκτικά, καθώς πραγματοποιήθηκε με μικρό αριθμό συμμετεχόντων, γι’ αυτό και οι ερευνητές ζητούν μεγαλύτερες μελέτες, κατά προτίμηση με παρακολούθηση των συμμετεχόντων σε βάθος χρόνου και με ελεγχόμενη χορήγηση της βιταμίνης D. 

Συνολικά, η έρευνα προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της σχέσης ανάμεσα στη βιταμίνη D, τον ύπνο και τη γνωστική υγεία. Το εύρημα ότι η υψηλή ημερήσια πρόσληψη συνδέθηκε με καλύτερη γνωστική επίδοση σε αυτή την ιδιαίτερη ομάδα ανθρώπων είναι ενδιαφέρον και αξίζει περαιτέρω διερεύνηση. Προς το παρόν, όμως, δεν αποτελεί απόδειξη ότι οι υψηλές δόσεις βιταμίνης D μπορούν να αποτρέψουν τη γνωστική έκπτωση ή την εξέλιξη προς τη νόσο Αλτσχάιμερ.